Fijne plakjes aardappel, langzaam gegaard in een romige melk- en slagroomsaus met knoflook en een royale laag kaas, veranderen in een zijdezachte gratin met een verleidelijk goudbruin korstje. Dit is het soort gerecht dat moeiteloos van bijgerecht naar hoofdgerecht schuift: vol, geurend naar nootmuskaat en tijm, en precies gemaakt voor een knusse avond aan tafel.
Ingrediënten
- Aardappelen — 1 kg
- Kookroom of slagroom 20–33% — 300 ml
- Melk — 200 ml
- Harde kaas (Gruyère, Emmentaler, cheddar) — 150 g, geraspt
- Roomboter — 30 g
- Knoflook — 2 teentjes
- Zout — 1 tl
- Gemalen zwarte peper — 0,5 tl
- Gemalen nootmuskaat — 0,25 tl
- Verse tijm (optioneel) — 1 tl blaadjes
Stap-voor-stap recept
- Verwarm de oven voor op 180°C (boven- en onderwarmte). Vet een ovenschaal van 22×28 cm in met de helft van de boter.
- Schil de aardappelen en snijd ze in zeer dunne plakjes van 2–3 mm (een mandoline is handig). Niet afspoelen — het zetmeel helpt de saus mooi binden.
- Hak de knoflook fijn. Doe de room en melk in een steelpan, voeg knoflook, zout, peper en nootmuskaat toe. Verwarm tot net tegen de kook aan, maar laat niet doorkoken.
- Verdeel de helft van de aardappelplakjes overlappend over de bodem van de schaal. Schenk er de helft van het hete roommengsel over, strooi de helft van de kaas en wat tijmblaadjes erover.
- Leg de rest van de aardappelen erop en schenk de overige saus erover. Dek de schaal losjes af met aluminiumfolie.
- Bak 40 minuten onder folie, verwijder dan de folie en verdeel de resterende kaas en de rest van de boter over de bovenkant.
- Zet nog 20 minuten terug in de oven tot de bovenkant goudbruin is en de aardappelen volledig gaar zijn (een mes moet er zonder weerstand in glijden).
- Laat de gratin 10 minuten rusten zodat de saus zich zet, snijd daarna in porties en serveer.
Voedingswaarde (per portie)
| Voedingswaarde | Per portie |
|---|---|
| Calorieën | 320 kcal |
| Eiwitten | 9 g |
| Vetten | 19 g |
| Koolhydraten | 30 g |
| Vezels | 3 g |
| Suikers | 3 g |
| Natrium | 620 mg |
📹 Bekijk het videorecept op ons Telegram-kanaal
Tips en variaties
- De snede is doorslaggevend: plakjes van 2–3 mm garen gelijkmatig en geven die zachte, romige structuur. Zijn ze dikker, verleng dan de baktijd onder folie met 10–15 minuten.
- Kies een kaas die goed smelt en veel smaak geeft: Gruyère, Emmentaler, cheddar of een mix met Parmezaan voor een extra uitgesproken korst.
- Zonder folie kleurt de bovenkant sneller: wordt de korst te snel donker, dek de schaal opnieuw af en laat verder garen tot de aardappelen zacht zijn.
- Voor extra aroma: voeg naast knoflook en nootmuskaat wat verse tijm of rozemarijn toe; voor een lichte pit is een snufje gerookt paprikapoeder heerlijk.
- Vooraf maken: de gratin kan tot 12 uur vooraf worden opgebouwd en in de koelkast bewaard; bak vlak voor serveren. Opwarmen kan 15–20 minuten op 160°C onder folie.
- Lactosevrij: gebruik lactosevrije room en melk; plantaardige room met 20% vet werkt ook, voeg dan 1 tl maïzena toe aan de saus.
Serveren
Serveer als hoofdgerecht met een groene salade en een frisse vinaigrette, of als bijgerecht bij geroosterde kip, biefstuk of zalm. Werk vlak voor het opdienen af met verse tijm of bieslook en een paar vlokken zeezout voor extra finesse.
Veelgestelde vragen
Kan ik het zonder melk maken, alleen met room?
Ja, vervang de melk door nog eens 200 ml room. De saus wordt voller en iets dikker. Verminder eventueel de kaas iets of voeg een snufje nootmuskaat toe voor balans.
Wat als ik geen mandoline heb?
Gebruik een scherp mes. Probeer de plakjes zo gelijkmatig en dun mogelijk te snijden; de minder mooie stukken kunnen onderin, de mooiste plakjes bovenop.
Hoe weet ik of de gratin gaar is?
Prik met een dun mes in het midden: dat moet zonder weerstand glijden, terwijl de bovenkant goudbruin en licht krokant is.
Kan ik gratin invriezen?
Dat wordt afgeraden: na invriezen kan de romige saus schiften en de structuur van de aardappel verandert. Bewaar liever tot 3 dagen in de koelkast en warm op onder folie.
Waarmee kan ik tijm vervangen?
Rozemarijn werkt goed, maar gebruik er slechts een beetje van; ook majoraan of een kruidenmix met Provençaalse kruiden past mooi. Of laat de kruiden weg — de gratin is ook zonder heerlijk.